Vang – granitowa wioska na klifach zachodniego Bornholmu

Historia Vang – od rybaków do kamieniarzy

Pierwsza wzmianka o Vang pochodzi z 1570 roku, ale ślady osadnictwa w okolicy sięgają epoki żelaza i czasów wikingów. Mapa Hammera z 1750 roku pokazuje ok. pół tuzina domów z ogródkami wokół portu. Opis z 1814 roku autorstwa U. Salchowa wspomina o ekstremalnie stromym zjeździe do portu, siedmiu domach i dziewięciu łodziach rybackich, a także o młynach wodnych i co najmniej jednym wiatraku.

Rybołówstwo towarzyszyło Vang od początków – łodzie wyciągano na brzeg tuż obok pierwszych chat. Dopiero w 1870 roku zbudowano właściwy port rybacki, gdy Vang stało się jednym z głównych portów połowowych wyspy.

Granit z Vang – kamień, który budował Kopenhagę

Granit z Vang uchodzi za jeden z najwyższej jakości na Bornholmie. Kamieniołom na południe od wioski założył Jacob Mogensen z Nylars, który w 1896 roku kupił ok. 2 hektary ziemi i rozpoczął wydobycie. Do 1905 roku otworzył nowe złoże w rejonie zwanym „Klondyke", skąd pozyskiwano kamień jeszcze lepszej jakości.

Granit z Vang dostarczano do Kopenhagi na budowę Ratusza (Københavns Rådhus) i odbudowę pałacu Christiansborg. W latach 30. XX w. kamieniołom zatrudniał ok. 200 osób – to był czas rozkwitu Vang. Port wielokrotnie rozbudowywano, w 1887 roku powiększono go specjalnie pod transport granitu, a w 1944 r. dobudowano południowo-zachodni falochron. Kamieniołom zamknięto w 1996 roku.

Historię przemysłu granitowego prezentują pomniki i ekspozycje w okolicy portu – m.in. dawna kuźnia kamieniarzy (dziś galeria), szopa rybacka i monumenty upamiętniające często nieodpłatną pracę kamieniarzy.

Vang Vandmølle – jedyny zabytkowy młyn wodny na wyspie

Nad potokiem Ringebækken stoi odrestaurowany młyn wodny Vang Vandmølle – jedyny wpisany na listę zabytków młyn wodny na Bornholmie. Zbudowany w 1811 roku przez Poula Hansena, działał do początku XX wieku, kiedy zastąpił go wiatrak holenderski Bymøllen (wzniesiony w 1874 r., dziś nieistniejący). Młyn jest jedynym zachowanym na wyspie przykładem młyna z kołem nasiębiertym (overshot waterwheel), zasilanym wodą ze stawów młyńskich w Ringebakkerne.

Port Vang Havn

Port w Vang posiada trzy baseny z nowymi drewnianymi pomostami i oferuje do 20 miejsc dla jachtów gościnnych. Przy porcie działa letni sklepik Bixen, są toalety, prysznice, grill, plac zabaw, Wi-Fi, pralnia i suszarka, a także defibrylator. Przy molo na południe od portu urządzono piaszczystą plażę z platformą do skoków (1–2–3 m) i dobrymi miejscami do wędkowania.

Ringebakkerne i Pissebækken

Na południe od Vang rozciągają się wzgórza Ringebakkerne z opuszczonymi kamieniołomami, malowniczymi stawami młyńskimi i wąwozem, przez który artysta Peter Bonnén zaprojektował efektowny mostek. Tu też płynie potok Pissebækken z najwyższym wodospadem w Danii – choć w suchych bornholmskich latach potok potrafi wyschnąć na wiele tygodni.

Slotslyngen

Na północ od Vang zaczyna się teren Slotslyngen – rozległy, wrzosowiskowy krajobraz ciągnący się w kierunku ruin Hammershus. To doskonały punkt wyjścia na piesze wędrówki z widokami na klify, morze i największą twierdzę średniowieczną Skandynawii.

Położenie i okolica

Vang leży na północno-zachodnim wybrzeżu Bornholmu, między Hasle (7 km na południe) a Allinge (7 km na północ). Wioska jest malowniczo rozłożona na stromym zboczu opadającym ku morzu. Na północ widać ruiny Hammershus, na południe wzniesienia Ringebakkerne – to jedno z najpiękniejszych położeń na wyspie.

Co zobaczyć w okolicy

Ruiny Hammershus

Największa średniowieczna twierdza w Skandynawii, położona na klifie na północ od Vang. Widoki na morze i masyw Hammeren zapierają dech – jedna z obowiązkowych atrakcji wyspy.

Hammerhavn

Malowniczy port jachtowy u stóp Hammershus. Trasa żeglarska i piesza od Vang do Hammerhavn to jeden z najpiękniejszych odcinków północno-zachodniego wybrzeża.

Hasle

Nadmorskie miasteczko 7 km na południe od Vang, ze słynną wędzarnią Hasle Røgeri, portem i klimatycznymi uliczkami. Idealne na popołudniowy wypad.