Hammerknuden (Hammeren) – dziki cypel na północy Bornholmu

Krajobraz ukształtowany przez lodowce

Hammeren zawdzięcza swój surowy charakter epoce lodowcowej. Przesuwające się lodowce usunęły wszelkie osady, odsłaniając gołe podłoże granitowe – jedno z najlepszych tego typu odsłonięć w Europie. Na wielu skałach do dziś widać rysy lodowcowe wskazujące kierunek ruchu lodu. Teren oddzielony jest od reszty wyspy doliną szczelinową, co nadaje mu wrażenie odrębnego, odizolowanego świata.

Klimat i silne wiatry od morza sprawiły, że roślinność Hammerknuden to głównie wrzosowiska, karłowate krzewy i niski gęsty zagajnik. Brak wysokich drzew potęguje wrażenie surowej, otwartej przestrzeni – a przy dobrej pogodzie widać stąd wybrzeże Szwecji.

Granitowa gorączka XIX i XX wieku

Hammeren to nie tylko dzika natura – to także teren o bogatej historii przemysłowej. W XIX i XX wieku okoliczne kamieniołomy granitu dostarczały materiał budowlany do wielkich projektów w Danii i na świecie. Najbardziej widowiskowym śladem tej epoki jest Opalsøen – głębokie, szmaragdowe jezioro wypełniające dawny kamieniołom, połączone z brzegiem morza 290-metrową kolejką linową do transportu granitu. Na szczycie płaskowyżu leży drugie pojezierze kamieniołomowe – Krystalsøen.

Największym jeziorem na Hammerknuden – i zarazem na całym Bornholmie – jest Hammersø. To jedyne tarn (jezioro polodowcowe w niecce skalnej) w Danii. Otoczone wrzosowiskami i skałami, z widokiem na ruiny Hammershus, tworzy jeden z najbardziej malowniczych punktów na szlaku dookoła cypla.

Dwie latarnie morskie

Na Hammerknuden stoją dwie latarnie morskie – każda z inną historią i charakterem.

Hammeren Fyr (Duża Latarnia)

Hammeren Fyr stoi na szczycie 82-metrowego wzniesienia Ørnebjerget (Orla Góra) – najwyższego punktu północnego Bornholmu. Latarnia morska w tym miejscu działała już w średniowieczu, a obecna wieża z granitu wydobytego kilkaset metrów dalej powstała w 1872 roku. Wyłączona z regularnej służby w 1990 r., od 2011 ponownie świeci nocą. To doskonały punkt widokowy.

Latarnia morska Hammeren Fyr – więcej informacji

Hammerodde Fyr (Mała Latarnia)

Hammerodde Fyr stoi na samym północnym czubku Bornholmu. Wybudowany w 1895 roku jako latarnia pomocnicza, działa do dziś. Okoliczne budynki mieszkalne dawnej obsługi latarni są obecnie prywatnymi domkami letnimi. To najdalej na północ wysunięty punkt wyspy – dalej jest już tylko morze.

Latarnia morska Hammerodde Fyr – więcej informacji

Widok na Hammerhavn z Hammerknuden

Salomons Kapel – ruiny kaplicy rybaków

W pobliżu Hammeren Fyr, tuż przy skalnym brzegu morza, znajdują się ruiny Salomons Kapel (Kaplicy Salomona). Kaplicę zbudowano na początku XIV wieku z cegły i obrobionych głazów, na zlecenie arcybiskupa Lundu. Nazwę zawdzięcza św. Salomonowi, dominikańskiemu zakonnikowi.

Kaplica powstała w dwóch etapach – najpierw niewielki prostokątny kościółek, potem dobudowany przedsionek od południa. Do dziś widoczne są pozostałości ołtarza i ceglanych ławek wzdłuż ścian. Kaplica była związana z bornholmskim handlem śledziowym prowadzonym z hanzeatyckimi miastami Hamburg i Lubeka w XIII–XV wieku – rybacy lądujący w naturalnych zatoczkach wzdłuż wybrzeża Hammerknuden potrzebowali miejsca modlitwy.

Szlaki piesze – pętla wokół Hammerknuden

Cały cypel poprzecinany jest siecią szlaków pieszych, które łączą Sandvig z ruinami Hammershus. Najpopularniejsza trasa to pętla wokół Hammerknuden – prowadzi skalnym wybrzeżem na północ do Hammerodde Fyr, a następnie ścieżką nadmorską (Kyststien) na południowy wschód w kierunku Hammerhavn.

Po drodze mija się Opalsøen z dawną kolejką linową, Hammersø z panoramą na Hammershus, ruiny Salomons Kapel i obie latarnie. To trasa o umiarkowanym stopniu trudności, ale wymagająca dobrego obuwia – teren jest skalisty, a fragmenty wybrzeża bywają strome.